İşe Geç Kalma Maaş Kesintisi: Ne Kadar Kesilir, Ne Zaman Ceza Sayılır? (2026)

Kısa Cevap

İzinsiz ve mazeretsiz geç kalınan sürenin ücreti ödenmeyebilir; ücret iş karşılığıdır ve çalışılmayan sürenin ücretini ödememek ceza sayılmaz (İş Kanunu m.32). Her geç kalışa sabit bir tutar kesmek ise ücret kesme cezasıdır; geç kalınan süreden fazlasını kesmek de fazla kısım için ücret kesme cezası sayılabilir. Ücret kesme cezası İş Kanunu m.38'in şartlarına bağlıdır.

Geç Kalınan Sürenin Ücreti Kesilebilir mi?

Ücret İş Karşılığıdır

Kanuna göre ücret, "bir kimseye bir iş karşılığında" ödenen tutardır (m.32). İzinsiz ve mazeretsiz geç gelinen sürede iş görülmediği için o sürenin ücreti ödenmeyebilir. Yargıtay ve öğreti bu kesintiyi disiplin cezası değil, iş görülmediği için ücret borcunun doğmaması olarak görür. Bu yüzden m.38'deki şartlar (sözleşmede yazılı olma, iki gündelik sınırı, Bakanlık hesabı) bu kesintide aranmaz.

İşveren izin verdiyse ya da geç kalmanın haklı bir mazereti varsa (hastalık, kaza gibi) çalışanın kusuru yoktur ve yaptırım uygulanmaz. Çalışanın isteğiyle izin verilen süre, dört ay içinde ve günde en çok üç saat olmak üzere telafi çalışmasıyla tamamlatılabilir (m.64).

Aylık ve Saatlik Ücretli Farkı

• Saatlik ücretli: Ücret zaten çalışılan saat üzerinden ödenir; geç kalınan süre ödenmez, ayrıca bir kesinti kalemi gerekmez.
• Aylık ücretli: Aylık sabittir; geç kalınan süre için orantılı düşüm yapılır. Aylık (maktu) ücretli olmak bu düşümü engellemez; çoğunluk görüşü budur.

Geç Kalma Kesintisi Nasıl Hesaplanır?

Uygulamada aylık brüt ücret 225'e (30 gün × 7,5 saat) bölünerek saat ücreti bulunur ve geç kalınan süreyle çarpılır. 225 böleni kanunda yazmaz; Yargıtay'ın fazla mesai hesabında kullandığı ölçüdür ve geç kalma düşümünde de yaygın olarak kullanılır.

2026 brüt asgari ücretiyle (33.030 TL):

Haftada 5 gün × 9 saat gibi farklı çalışma düzenlerinde kullanılacak bölen işyerine göre değişebilir; mali müşavirinize danışın. Kesinti yalnız çalışılmayan süreyle sınırlı kaldıkça çalışılan saatlerin ücreti değişmez; asgari ücretli çalışanda çalışılan her saat yine asgari ücretin saat karşılığıyla ödenmiş olur.

Ücret Kesme Cezası (İş Kanunu m.38) Nedir?

Kanunun ilk cümlesi şöyledir: "İşveren toplu sözleşme veya iş sözleşmelerinde gösterilmiş olan sebepler dışında işçiye ücret kesme cezası veremez." Ceza amaçlı her kesinti aşağıdaki dört şarta bağlıdır.

Sözleşmede Yazılı Olma Şartı

Ceza sebebi (ör. "mazeretsiz geç kalma") toplu iş sözleşmesinde ya da iş sözleşmesinde yazılı olmalıdır. Sözleşmede yazmayan bir sebeple ceza kesilemez. Yalnız işyeri yönetmeliğinde yer alan bir hükmün yeterli olup olmadığı tartışmalıdır; yönetmeliği sözleşmenin eki yapıp çalışana imzalatmak daha güvenlidir.

Ayda En Çok İki Gündelik

Bir ayda kesilebilecek ceza iki günlük ücreti, parça başı ya da iş miktarına göre ücretlide iki günlük kazancı aşamaz. 2026 brüt asgari ücretle bu sınır 2 × 1.101 = 2.202 TL'dir. Toplu sözleşme daha yüksek bir ceza öngörse bile bir ayda iki gündeliği aşan kısım o ay kesilemez; Yargıtay bu durumda fazlanın sonraki aylara bölünmesini kabul etmiştir (9. HD 2010/36162 K.).

Sebebiyle Hemen Bildirme

Kesinti çalışana hemen ve sebebiyle birlikte bildirilir. Bildirim yazılı yapılır ve imza karşılığı verilir; 2025'teki değişiklikle çalışanın yazılı onayı varsa kayıtlı elektronik posta (KEP) da kullanılabilir (m.109). Ücret hesap pusulasında kesinti ayrıca gösterilir (m.37).

Kesilen Para Nereye Gider?

Para işverende kalmaz. Kesildiği tarihten itibaren bir ay içinde, çalışanların eğitimi ve sosyal hizmetleri için kullanılmak üzere Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın duyurduğu banka hesabına yatırılır; işveren bu paraların ayrı bir hesabını tutar (m.38).

Kurala Uyulmazsa Ne Olur?

• m.38'e aykırı ceza kesen ya da kesintinin sebebini ve hesabını bildirmeyen işverene 2026'da 9.943 TL idari para cezası uygulanır (m.102).
• Kanuna aykırı kesinti yüzünden ücreti eksik ödenen çalışanın iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmesi riski doğar; ücreti kanuna ya da sözleşmeye uygun hesaplanmayan veya ödenmeyen çalışan sözleşmeyi haklı nedenle feshedebilir (m.24).

Tolerans Süresi ve Dakika Yuvarlama

Tolerans Süresi Zorunlu mu?

Kanunda tolerans süresi diye bir hüküm yoktur; bu, toplu sözleşme ya da işyeri uygulamasıdır. Toplu sözleşmelerde görülen örnekler:

• "30 dakikaya kadar gecikmelerde, işçi işe alınır ve ücretinden bir kesinti yapılmaz"
• "Ayda 2 kere 10 dakikaya kadar geç kalanlar işe alınır"
• "Yarım saate kadar gecikmeler işçinin ücretsiz izin hakkından mahsup edilir"

Kısa ve makul gecikmelere esneklik tanımak, işverenin yönetim hakkını dürüstlük kuralına uygun kullandığını gösterir. Yargıtay da 1-5 dakikalık ve işten geç çıkılarak telafi edilen gecikmeleri haklı fesih nedeni saymamıştır (9. HD 2015/9861 K.). Tolerans belirlenecekse yazılı duyurulması ve herkese aynı uygulanması önerilir.

Dakika Yuvarlanabilir mi?

Yarım saatten az sürelerin yarım saat, yarım saati aşan sürelerin bir saat sayılması kuralı Fazla Çalışma Yönetmeliği'ndedir ve yalnız fazla çalışma için yazılmıştır. Geç kalma için resmî bir yuvarlama kuralı yoktur. 10 dakikalık gecikmeyi yarım saate yuvarlamak çalışılmayan süreden fazlasını keser; fazla kısım ücret kesme cezası sayılabilir ve m.38'in şartlarına bağlı olur. En güvenli yöntem gerçek dakikayı esas almaktır.

Sık Geç Kalan İşçi İşten Çıkarılabilir mi?

Geç Kalma Devamsızlık Sayılır mı?

Hayır. Devamsızlık (m.25/II-g) işe hiç gelmemektir: izinsiz ve haklı bir sebep olmadan ardı ardına iki iş günü, bir ay içinde iki kez tatil gününden sonraki iş günü ya da bir ayda üç iş günü işe gelmemek. Yargıtay'a göre geç kalınan saatleri toplayıp "üç gün devamsızlık" yapmak haklı fesih hakkı vermez (9. HD 2011/51200 E., 2014/3448 K.). Devamsızlık günleri SGK bildiriminde 15 koduyla gösterilir: eksik gün kodları.

Haklı mı, Geçerli Fesih mi?

Yargıtay sık geç kalmayı çoğunlukla geçerli fesih nedeni sayar (m.18; 22. HD 2013/19249 E., 2014/30586 K.). Geçerli fesihte en az bir yıllık kıdemi olan çalışana kıdem tazminatı ödenir; bildirim süresi verilmezse ihbar tazminatı da ödenir. Bazı olaylarda haklı fesih de kabul edilmiştir; sonuç gecikmelerin sıklığına, süresine ve uyarılara rağmen sürüp sürmediğine göre değişir. Kanunda "kaç kez geç kalınırsa" diye bir sayı yoktur.

İş güvencesi hükümleri, 30 ve daha fazla çalışanı olan işyerlerinde en az 6 aylık kıdemi olan çalışanlar için geçerlidir (m.18).

Uyarı, Savunma ve Tutanak

Davranış nedeniyle geçerli fesihten önce çalışanın savunması alınmalıdır (m.19); savunma alınmadan yapılan fesih geçersiz sayılabilir. Fesih yazılı yapılır ve sebebi açık ve kesin belirtilir. Geç kalmayı ispat yükü işverendedir; giriş-çıkış kayıtları, tutanak ve tanık kullanılabilir.

Geç kalma tutanağında bulunması gerekenler:

• Tarih, vardiyanın başlama saati ve çalışanın geliş saati
• Geç kalınan süre
• Çalışanın varsa açıklaması
• Tutanağı düzenleyenlerin adı, görevi ve imzası
• Çalışanın imzası; imzalamaktan kaçınırsa bunun tutanağa yazılması

Tutanağı imzalayanların ileride tanık olarak dinlenebilecek kişiler olması ispatı güçlendirir.

Tek Eyleme Tek Ceza

Aynı geç kalma için hem ücret kesme cezası verip hem iş sözleşmesini feshetmek risklidir. Yargıtay, aynı eyleme iki ayrı ceza verilemeyeceğini belirterek böyle bir dosyada feshi haksız saymıştır (9. HD 2016/12229 E., 2020/610 K.). Uyarıların ve cezaların hangi olaya dayandığını ayrı ayrı kayda geçirin.

Sık Yapılan Hatalar

• Geç kalınan süreden fazlasını kesmek (10 dakikaya yarım gün gibi).
• Sözleşmede hüküm yokken ücret kesme cezası uygulamak.
• Kesilen ceza parasını işyerinde tutmak; para Bakanlık hesabına yatırılır.
• Aynı geç kalmaya hem ceza kesip hem işten çıkarmak.
• Tutanak tutmadan ve savunma almadan fesih yapmak.
• Birkaç dakikalık seyrek gecikmeleri fesih nedeni saymak.
• Geç kalmaları ay sonunda hafızadan ya da toplu kayıtla çıkarmak.

Geç Kalmayı Kayıtla İzlemek

Geç kalma kesintisindeki anlaşmazlıkların çoğu "kaç dakika geç kalındı?" sorusundan çıkar. QRAY'de çalışanlar giriş-çıkışı kendi telefonundan QR okutarak ya da uygulamadan yapar; geç kalınan dakika vardiya saatine göre hesaplanır ve puantaja yansır. Hangi gecikmenin geç kalma sayılacağını (geç giriş toleransı, varsayılan 15 dakika) ve aylık personelde geç kalınan dakikanın ücretten düşülüp düşülmeyeceğini ya da yalnız raporlanacağını ayarlardan siz seçersiniz. Saatlik personelde ayrıca kesinti yapılmaz; geç kalınan süre zaten ödenen saati azaltır. Ücret kesme cezası ile SGK ve vergi hesapları bordro programınızda ya da mali müşavirinizde yapılır.

Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki ya da mali tavsiye değildir. Tutarlar brüttür; SGK ve vergi kesintileri hesaplanmamıştır. Ücret kesme cezası ve fesih kararlarından önce iş hukukçunuza danışın.